Avukat Ali Mert Karakılçık
Limited şirkete mahkeme kararıyla yönetim kayyımı atanması, şirketin yönetim ve temsil yetkisinin kullanılmasında değişiklik meydana getirmekle birlikte, önceki şirket müdürleri tarafından temsil yetkilerinin mevcut olduğu dönemde şirket adına usulüne uygun şekilde düzenlenmiş avukatlık vekâletnamelerinin hukuki geçerliliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Zira şirket müdürünün tüzel kişiliği temsilen gerçekleştirdiği hukuki işlemlerden doğan hak ve yükümlülükler, temsilcinin şahsına değil, doğrudan doğruya temsil olunan şirket tüzel kişiliğine ait olup temsil organında sonradan meydana gelen değişikliklerin, daha önce geçerli şekilde kurulmuş hukuki ilişkileri kendiliğinden hükümsüz kılması mümkün değildir. Bu itibarla, şirket müdürlerinin görevden alınması, temsil yetkilerinin sınırlandırılması veya şirket yönetiminin kayyıma devredilmesi ile şirket adına verilmiş avukatlık vekâletnamelerinin sona ermesi, hukuki nitelikleri ve sonuçları itibarıyla birbirinden ayrılması gereken meselelerdir.
Nitekim TBK.m.512 ve 513 hükümleri uyarınca vekâlet ilişkisinin sona ermesine ilişkin hukuki sebepler değerlendirildiğinde, tüzel kişinin yönetim ve temsil organının değişmesinin tek başına vekâlet ilişkisini sona erdiren bir neden olarak düzenlenmediği görülmektedir. Dolayısıyla yönetim kayyımı atanması, önceki şirket müdürlerinin temsil yetkisini sona erdirse dahi bu yetkinin mevcut olduğu dönemde şirket adına verilmiş avukatlık vekâletnamelerinin geçerliliğini etkilemez. Bununla birlikte, yönetim ve temsil yetkisini devralan kayyımın, kendisine tanınan yetkilerin kapsamı dâhilinde TBK.m.512 uyarınca mevcut vekili azletmesi mümkün olup böyle bir azil işlemi gerçekleşmedikçe, yalnızca kayyım atanmış olmasından hareketle avukatın temsil ve dava takip yetkisinin sona erdiği sonucuna varılamaz.
Öğretide Prof.Dr.Oruç Hami Şener de limited şirkete yönetim kayyımı atanmasının önceki müdür tarafından verilmiş avukatlık vekâletnamesinin geçerliliğine etkisini değerlendirirken, şirket organındaki değişikliğin vekâlet ilişkisini sona erdirmeyeceğini açıkça ifade etmektedir; “…eski müdür tarafından atanan avukata verilen vekaletname, söz konusu müdürün görevden mahkeme kararıyla alınarak onun yerine bir yönetim kayyımı atanması halinde sona ermez. Avukata verilen vekaletin hangi sebeplerle sona ereceği bu hususta özel bir düzenleme getirilmediğinden, TBK’nın 512 ve 513.maddelerine tabidir. Bu düzenlemelere bakıldığından, tüzel kişi limited ortaklığın organının değişmesinin, organın ortaklıktan ayrılmasının veya ÖLMÜŞ OLMASININ tüzel kişiyi temsilen söz konusu organ kişinin verdiği vekaletnamenin sona ermesini gerektirmediği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla eski yönetici ve temsilci müdür tarafından atanmış avukatın vekaleti, kayyım döneminde de geçerliliğini sürdürür. Ancak atanmış olan kayyım, kuşkusuz vekil avukatı TBK 512 gereğince görevden azledebilir.” (Prof.Dr.Oruç Hami Şener, Anonim ve Limited Ortaklıklara İlişkin Verilen Yargıtay Emsal Kararlarının Değerlendirilmesi, 2.Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2020, s.1063).
Öğretide benimsenen bu yaklaşım, Yargıtay içtihadında da açık biçimde karşılığını bulmuştur. Nitekim Yargıtay 19.Hukuk Dairesi’nin 01.06.2017 Tarihli 2016/20377 Esas 2017/4480 Karar sayılı kararına konu uyuşmazlıkta, şirket müdürlerinin temsil yetkilerinin mahkeme kararıyla kaldırılarak şirket yönetiminin kayyıma devredilmiş olması gerekçe gösterilerek, önceki müdür tarafından verilen vekâletnameye dayanılarak açılan davanın aktif husumet yokluğundan reddedilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Yargıtay, şirket yönetimine kayyım atanmasının önceki şirket yetkililerince verilmiş vekâletnameyi kendiliğinden geçersiz hâle getirmeyeceğini, kayyım tarafından azledilmediği sürece avukatın temsil yetkisinin devam edeceğini kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur. Anılan kararda şu değerlendirmelere yer verilmiştir; “…Davacı vekili, müvekkil şirkete … 2 İcra Müdürlüğünün … esas sayılı takip dosyasından 3 kez haciz ihbarnamesi gönderildiğini, tebligatların usulsüz olduğunu ileri sürerek müvekkilinin dosya borçlusuna ve davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, haksız açılan davanın öncelikle aktif dava ehliyeti yokluğundan reddine, aksi takdirde gerekli incelemenin yapılarak davanın esastan reddine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, görülmekte olan davadaki vekaletin … tarafından verildiği, ancak söz konusu vekaletnameyi veren şirket yetkilisinin ve diğer müdürlerin yetkisinin 28/05/2015 tarihinde … 3 Asliye Hukuk Mahkemesinin … esas sayılı dosyası kapsamında konulan tedbir uyarınca kaldırıldığı ve şirket yönetiminin kayyuma devir edildiği, söz konusu kararın halen geçerliliğinin devam ettiği, mevcut davanın açıldığı 27/07/2015 tarihi itibari ile … 3 Asliye Hukuk Mahkemesindeki tedbir kararının devam etmesi, şirket müdürü …’in davanın açılma tarihi itibariyle davacı şirket adına vekalet verme yetkisi olmamasından dolayı davanın aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. DAVACI ŞİRKETE KAYYUM ATANMIŞ OLMASI DAHA ÖNCE ŞİRKET YETKİLİLERİNCE VERİLMİŞ OLAN VEKALETNAMEYİ KAYYUM TARAFINDAN AZLEDİLMEDİKÇE KENDİLİĞİNDEN GEÇERSİZ HALE GETİRMEYECEĞİ GÖZETİLMEDEN işin esasına girilip karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın usulden reddi doğru olmamıştır…”
Görüldüğü üzere Yargıtay, yönetim kayyımı atanmasının önceki şirket müdürleri tarafından verilmiş avukatlık vekâletnamelerinin geçerliliği üzerinde kendiliğinden sona erdirici bir etki doğurmayacağını açıkça kabul etmiştir. Kararın hukuki dayanağını, şirket tüzel kişiliğinin devamlılığı ile temsil organında meydana gelen değişikliklerin önceden kurulmuş hukuki ilişkilere etkisinin birbirinden ayrılması oluşturmaktadır. Bu çerçevede, vekâletnameyi düzenleyen müdürün sonradan temsil yetkisini kaybetmiş olması, vekâletnamenin düzenlendiği tarihte mevcut bulunan temsil yetkisini geçmişe etkili biçimde ortadan kaldırmayacağı gibi, şirket adına geçerli şekilde kurulmuş vekâlet ilişkisini de kendiliğinden sona erdirmez.
Nitekim Prof.Dr.Oruç Hami Şener, anılan Yargıtay kararını değerlendirirken aynı hukuki esasları bir kez daha vurgulamaktadır; “…Limited ortaklığa böyle yönetim kayyımı atanması, daha önce temsil yetkisine sahip ortaklık müdürü tarafından ortaklık adına dava takip etmesi için bir avukata verilen vekaletnameyi hükümden düşürmez. Aksine bu vekaletname geçerliliğini sürdürür. Çünkü vekaletin sona erme nedenleri kanunda sayılmıştır. Bu sona erme nedenleri arasında tüzel kişinin temsilcisinin değişmesi yer almamaktadır.” (Prof.Dr.Oruç Hami Şener, Anonim ve Limited Ortaklıklara İlişkin Verilen Yargıtay Emsal Kararlarının Değerlendirilmesi, 2.Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2020, s.1065).
Sonuç itibarıyla, limited şirkete yönetim kayyımı atanmasının, önceki şirket müdürlerinin temsil yetkilerinin mevcut olduğu dönemde şirket adına düzenlenmiş avukatlık vekâletnamelerinin geçerliliğini kendiliğinden ortadan kaldırdığı yönündeki bir değerlendirmenin, gerek vekâlet ilişkisinin sona ermesine ilişkin TBK.m.512 ve 513 hükümleriyle gerekse tüzel kişiliğin sürekliliği ve organ değişikliğinin hukuki sonuçlarına ilişkin temel ortaklıklar hukuku ilkeleriyle bağdaştırılması mümkün değildir. Yönetim kayyımının atanmasıyla değişen husus, şirket adına yönetim ve temsil yetkisini kullanacak organın kimliği olup bu değişiklik, şirketin önceki yetkili organlarınca geçerli şekilde kurulmuş vekâlet ilişkilerinin kendiliğinden tasfiyesi sonucunu doğurmaz. Bu nedenle, vekâletnamenin düzenlendiği tarihte şirketi temsile yetkili kişilerce verilmiş olması ve sonradan hukuken geçerli bir azil veya başka bir sona erme sebebinin gerçekleşmemiş bulunması hâlinde, avukatın şirket adına temsil ve dava takip yetkisi varlığını sürdürür. Dolayısıyla yalnızca şirket yönetimine kayyım atanmış olmasına dayanılarak mevcut avukatlık vekâletnamesinin geçersizliğinin ileri sürülmesi, Yargıtay’ın açık içtihadı ve öğretide benimsenen hukuki esaslar karşısında kabul edilemez.